د حضرت امام حسېن (ع) ژوند
(يوه لنډه کتنه)

ليک: عبدالرحيم درانے
لنډه پيژندګلو
د هجرت په څلورم کال د شعبان د مياشتې په دريمه نيټه د حضرت امام علی (ع) او بي بي فاطمې (ع) دويم بچے امام حسېن (ع) د وحي او ولايت په کور کښې وزيږد. کله چې پېغمبراکرم (ص) د دۀ له زوکړې خبر شو نو د امام علی (ع) او بي بي فاطمې (ع) کور ته ورغے او اسماء (رض) ته يې وفرمايل چې دغه بچے ورته راولي.(١)
اسماء (رض) امام حسېن (ع) په سپينې کپړې کښې ونغښتۀ او د خداے د ګران رسول (ص) خدمت ته يې يوړو ګران رسول (ص) د هغۀ په ښي غوږ کښې بانګ او ګس غوږ کښې اقامت وويلو(2).د زوکړې په وړومبيو ورځو يا اوومه ورځ جبرائيل (ع) نازل شو (3) او وې ويل اے رسوله (ص) په تا باندې دې د خداے پاک سلام وي. په دې ماشوم باندې د هارون (ع) د وړوکي زوے (( شبير)) نوم کېږده چې په عربۍ کښې ورته ((حسېن)) وائي (٤) ځکه چې علی (ع) تا ته داسي دے لکه موسی بن عمران (ع) ته چې هارون ؤ خو فرق يوازې دا دے چې تۀ وروستے پېغمبر(ص) يې. او په دې ډول د بي بي فاطمې (ع) په دويم زوے باندې خداے پاک حسېن (ع) نوم کيښود. د زوکړې په اوومه ورځ بي بي فاطمې (ع) د هغۀ د عقيقې په توګه ګډه حلاله کړه . د امام حسېن (ع) سر يې وخرئيۀ او د هغۀ د ويښتو په وزن يې سپين زر صدقه کړل.(٥)
امام حسېن (ع) او پېغمبر اکرم (ص)
د هجرت په څلورم کال د امام حسېن (ع) د زوکړې له وخت څخه د خداے رسول (ص) تر رحلته پورې چې دا ټوله موده شپږ کاله او څو مياستې کيږي خلق د هغې مينې او محبت له امله چې پېغمبر(ص) له هغۀ سره لرله د هغه په لوے مقام او عظمت باندې پوه شول.
سلمان فارسی (رض) وائي : يوه ورځ مي وليدل چې د خداے ګران رسول (ص) امام حسېن (ع) په زنګون کښينولے ؤ او ښکلوي يې او فرمائي : تۀ پخپله لوے يې ، د لوے پلار زوے يې، او د لويو زامنو پلار يې، تۀ په خپله امام، د امام زوے او د امامانو پلار يې، تۀ د خداے حجت، د خداے د حجت زوے او د خداے د نهو حجتونو پلار يې چې ورستی يې د زمانې امام مهدي (ع) دی.(٦)
د انس بن مالک (رض) نه روايت ے: يوه ورځ له پېغمبراکرم (ص) پوښتنه وشوه چې په خپلو اهلبېتو کښې درباندې څوک ډېر ګران دے؟ وې فرمايل چې حسن (ع) او حسېن (ع) (٧) د خداے ګران رسول (ع) به اکثره حسنيان خپلې سينې ته جختول، بويول او ښکلول به يې.(٨)
ابو هريره (رض) وائي: د خداے ګران رسول (ص) امام حسن (ع) او امام حسېن (ع) په اوږو کيښنولي وو او زمونږ په لور راروان ؤ کله چې مونږ ته راورسيد نو وې فرمايل څوک چې زما د دغو دوو بچو سره مينه وکړي له ما سره يې مينه کړې او څوک چې ورسره دښمني وکړي له ما سره يې دښمني کړې ده (٩)
له امام حسېن (ع) سره د پېغمبراکرم (ص) د مينې انتها د خداے د ګران رسول (ص) له دې حديثه معلومولې شو چې فرمائي: (( حسېن منی و انا من حسېن)) يعنې حسېن (ع) له ما څخه دی او زۀ له حسېن (ع) څخه يم(١٠)
امام حسېن (ع) د خپل عمر شپږ کاله له پېغمبر(ص) سره تير کړل او چې کله هغه مبارک له دنيا سترګې پټې کړې نو پاتې ديرش کاله يې له پلار سره ژوند وکړو. داسي پلار چې بې له انصافه يې کوم حکم نۀ ؤ کړے او عمر يې د خداے په عبادت او پاکۍ کښې تېر شوے ؤ هر څه يې د خداے لپاره کول او تل يې د خداے رضا غوښتله. د حضرت علی (ع) د خلافت په وخت امام حسېن (ع) د اسلامي مقصدونو د کاميابۍ لپاره د خپل ورور امام حسن (ع) په شان په بهادرۍ او فداکارۍ سره کوشش کوۀ او د صفېن ، جمل او نهروان په جنګونو کې يې ګډون درلود.(١١)
د حضرت امام علی (ع) له شهادته وروسته د خداے د رسول (ص) له حکم او د اميرالمؤ منين حضرت امام علی (ع) له وصيت سره سم امامت او مشري د حضرت امام حسن (ع) په اوږو راغله. امام حسېن (ع) له خپل ورور سره په ټوله موده کښې همفکره او غږملے ؤ. او چې کله د اسلام او د مسلمانانو د ټولنې د مصلحتونو په وجه امام حسن (ع) له معاويه سره سولې ته مجبور شو نو امام حسېن (ع) ورسره په ټولو سختيو او کړاوونو کې شريک ؤ او په دې پوهيدو چې دا سوله د اسلام او مسلمانانو په ګټه او مصلحت ده نو هيڅ کله يې په خپل ورور امام حسن (ع) اعتراض ونۀ کړو او حتی يوه ورځ چې د شام حاکم د امام حسن (ع) او امام حسېن (ع) په وړاندې په امام حسن (ع) او حضرت امام علي (ع) پسې بد رد شروع کړل نو امام حسېن (ع) دفاع ته پاڅېد چې د معاويه خبره غوڅه کړي او د بدو ردو ځواب ورته ووايي. خو امام حسن (ع) ورته وويل چې چپ شه ، امام حسېن (ع) له دې امله چې د وخت د امام حکم ؤ هم ومنله او امام حسن (ع) پخپله د معاويه ځواب ته پاڅيد او په مدللو او ځپونکو خبرو سره يې هغه خاموش کړو.(١٢)
چې کله امام حسن (ع) له دنيا مخ پناه کړو نو د مسلمانانو مشري او امامت امام حسېن (ع) ته پاتے شو او د خداے لخوا د ټولنې په مشرۍ او امامت باندې مامور شو امام حسېن (ع) ليدل چې د شام واکمن د اسلامي حکومت په ګدۍ ناحقه ناست دے او د خداے د احکامو، د دين د بنيادونو اواسلامي ټولنو د اصولو په خرابولو مشغول دے.امام د دې خرابوونکي حکومت په کړو ډېر خفه ؤ خود دې وس يې نه لرلو چې کسان برابر کړي او هغه د اسلامي حکومت له ګدۍ راکوز کړي لکه څنګه چې د امام حسن (ع) حالت هم دا شان ؤ.امام حسېن (ع) پوهېدو چې که خپل نيت ښکاره کړي او د کسانو په برابروولو لګيا شي نو د شام حاکم به يې د يو ګټه ور طاقت او فوځ تر جوړولو مخکښې شهيد کړي. مجبورا غلے کښېناست او له صبره يې کار واخست ځکه چې که پاڅيدلے وې نو له هر اقدامه مخکښې به بې ځايه شهيد کړے شوے ؤ او نتيجه به يې هم هيڅ نۀ وه نو تر څو چې د شام حاکم ژوندے ؤ امام د خپل ورور امام حسن (ع) په شان ژوند تېر کړو او کوم لوے مخالفت يې ونۀ کړو.صرف کله کله به يې د حاکم په غلطو کارنو نيوکه او ټکونه کول اود خلقو د ذهنونو له اماته کولو سره به يې هغوي ته د راتلونکي هيله ورکوله چې انشاءالله موثره ګام به پورته کړي.
په هغه ټوله موده چې و شام واکمن د يزيد د ولي عهدۍ لپاره له خلقو بيعت اخېستو امام حسېن (ع) په کلکه هغه سره مخالفت وکړو، هيڅ کله يې بيعت ونۀ کړو او هغه ولي عهدي يې ونۀ منله. او کله کله به يې د شام حاکم ته سختې خبرې کولې او سخت ليکونه به يې ورته ليکل.(١٣) د شام حاکم هم د يزيد د بيعت لپاره په هغۀ ټينګار او اصرار ونۀ کړو او دا حالت همداسې پاتے شو ان تر دې چې د شام واکمن له دنيا سترګې پټې کړې.
حسېني پاڅون
يزيدله معاويه وروسته د اسلامي حکومت په تخت کښېناست او ځان ته يې اميرالمؤمنين ويل پيل کړل او د دې لپاره چې خپل ناحقه او ظالمانه حکومت کلک کړي فېصله يې وکړه چې اسلامي شخصيتونو او مخورو کسانو ته ليک واستوي او بيعت ترې واخلي نو د مدينې حاکم ته يې ليک واستوۀ او وې ليکل چې له حسېنه زما بيعت واخله او که مخالفت يې وکړو نو قتل يې کړه .حاکم دا خبره امام حسېن (ع) ته ورسوله او ځواب يې ترې نه وغوښت. امام حسېن (ع) په ځواب کښې وفرمايل " انا لله و انا اليه راجعون و علی الاسلام السلام، اذا بليت الامة براع مثل يزيد"(١٤) (کله چې د يزيد په شان (مکار، شراب خور، بې ايمانه او ناپاکه کس چې د اسلام د ظاهرو خيال هم نۀ ساتي) د اسلامي حکومت په ګدۍ کښېني نو د اسلام فاتحه دې ولوستل شي ځکه چې داسي چارواکي د اسلام په نامه او د اسلام په طاقت، اسلام له منځه وړي).
امام حسېن (ع) پوهيدۀ چې د يزيد حکومت يې په رسميت نۀ دے پيژندلے او کۀ په مدينې منورې کښې پاتې شي نو دوي به يې پټ په پټه او بې مقصده شهيد کړي. نو د شپې او په پټه له مدينې څخه مکې ته روان شو د مکې معظمې او مدينې منورې په خلقو کښې د هغوي د تللو او د بيعت نۀ کولو قيصه خپره شوه او دا خبر کوفې ته هم ورسېده. او امام حسېن (ع) هم دا غوښتل چې خلق د بېعت د انکار له واقعې نه خبر شي او په هغو خلقو باندې چې په مختلفو وجوهاتو يې د يزيد بيعت کړے دے او يا يې کوي حجت اتمام وکړي امام حسېن (ع) لا په مکې کښې ؤ چې کوفيانو ورته بلنه وکړه چې کوفې ته ورشي، د هغوي مشر شي او د کوفې چارې په ﻻس کښې واخلي. امام حسېن (ع) خپل د ترۀ زوے مسلم بن عقيل کوفې ته وليږۀ چې په کوفې کښې د خلقو خوځښت او غبرګون له نزدې وګوري او بيا امام حسېن (ع) ته ټول حالات وليکي. په کوفې کښې خلقو د مسلم تود هر کلے وکړو او په زرګونو خلقو د امام حسېن (ع) د استازي په توګه د امام لپاره د هغۀ بيعت وکړو حضرت مسلم امام حسېن (ع) ته ليک واستوۀ او وې ويل چې ټول خلق تيار دي بس تۀ روان شه.
کۀ څه هم امام حسېن (ع) کوفيان ښۀ پيژندل او د خپل پلار او ورور د حکومت په وخت يې د هغوي بې وفائي او بې ديني ليدلې وه او پوهيدۀ چې د دوي په خبرو او له مسلم سره په بيعت اعتماد نۀ شي کيدې خو د حجت د تمامولو، د غاړې خلاصولو او د خداے د حکم د پوره کولو لپاره کوفې ته روان شو.
سره له دې د ذي الحجې تر اتمې نېټې پورې په مکه کښې پاتې شو يعني هغه ورځ چې د مکې ټول خلق منی ته روان وو او څوک هم چې د مکې په لار کې پاتې وؤ. زر تر زره يې غوښتل چې مکې ته ځان ورسوي. امام په مکه کې پاتې شو او هغه ورځ له خپلو اهلبيتو او يارانو سره له مکې څخه عراق ته روان شو. په دې کار سره يې هم خپل فرض پوره کړو او هم يې خلقو ته وښودل چې د پېغمبر(ص) زوے، يزيد په رسميت نۀ دے منلے او د هغۀ بيعت يې نۀ دے کړے بلکې د هغه په خلاف يې قيام او پاڅون کړے دے.
يزيد چې کله کوفې ته د مسلم له رسېدو او د کوفيانو له بيعته خبر شو نو ابن زياد يې چې د يزيد ډېر پليت او ظالم ملګرے او د بني اميه ؤ ناحقه پلوي ؤ ، کوفې ته وليږلو ابن زياد د خلقو له شک منافقت او ويرې استفاده وکړه او په زور، ويرې او دړکو يې هغوي له مسلمه جدا کړل او حضرت مسلم په يوازې سر د ابن زياد له تالي څټو سره په جنګ شو او له يو فداکاره او سر ښيندونکي جنګه وروسته شهيد شو.
ابن زياد د کوفې منافق، بې ايمانه او خائن خلق د امام حسېن (ع) سره جنګ ته وهڅول او حتی ځينې هغو کسانو هم چې امام حسېن (ع) ته يې ليکونه استولي وؤ، له امام حسېن (ع) سره جنګ ته ملا وتړله او دې ته سترګې په لاره وو چې امام حسېن (ع) راشي او دوي يې شهيد کړي.
امام حسېن (ع) له مدينې څخه د تللو په شپه، په مکه کې له مکې څخه تر کربلا اوحتی د کربلا تر پيښې پورې په اشارو سره او کله کله په څرګنده ويل چې کربلا ته زما د تللو مقصد د يزيد د اسلام مخالفه حکومت رسوا کول ، د امر بالمعروف او نهی عن المنکر کول او د ظلم او زياتي په وړاندې ودريدل دي او د قران او اسلام له ژوندي ساتلو پرته کوم هدف نۀ لرم.
دا داسي دنده او فرض ؤ چې خداے هغه ته سپارلي وو حتی که څه هم په دې لاره کښې يې بچي کورنۍ او ملګري شهيدان او کورنۍ يې بندي شوه. د خداے ګران رسول (ص)، حضرت امام علی (ع)، او امام حسن (ع) څو څو ځله د امام حسېن (ع) د شهيديدو واقعې ته اشاره کړې وه حتی د امام حسېن (ع) د زوکړې په وخت هم ګران رسول (ص) د هغۀ د شهادت يادونه کړې وه.
په کربلا کې د امام حسېن (ع) د شهادت په موضوع په اسلامي ټولنه کې دومره زياتې خبرې شوې وې چې عام خلق د دې سفر له انجامه خبر وو ځکه چې ډېر ځله يې د ګران رسول (ص) او حضرت امام علی (ع) دا خبره اوريدلې وه. په دا ډول د امام حسېن (ع) سفر د هغوي د شهادت احتمال په ذهنونو کې زيات کړو په تيره بيا دا چې امام حسېن (ع) به په ټوله لاره فرمايل :" من کان باذلا فينا محجته و موطنا علی لقاء الله نفسه فليرحل معنا(١٤)؛ يعنې څوک چې دې ته تيار وي چې زمونږ په لاره کښې له سره تېر شي او د خداے پاک ملاقات ته لاړ شي نو له مونږ سره دې راځي"
په همدې وجه د دوي ځينو ملګرو وغوښتل چې له دې سفره يې منع کړي. خو د امام علی (ع) زوے او د پېغمبر(ص) جانشين له خپلې دندې او فرض ښۀ خبر ؤ او خداے پاک چې څۀ د هغۀ په غاړه اچولي وؤ له هغې يې ډډه نۀ کوله امام حسېن (ع) خپله ﻻره جاري وساتله او په فېصله کښې يې څۀ خنډ رانغے.
بالاخره لاړ او د شهادت درجې ته ورسيد او هغه هم يوازې نه ، بلکه له داسي يارانو او بچيو سره چې هر يو د اسلام يو ځلانده ستورے ؤ. ټول شهيدان شول او وينو يې د کربلا دشته خړوبه کړه د دې لپاره چې اسلامي ټولنه پوهه شي چې د بني اميه پليد بچے د پېغمبر(ص) جانشين نۀ دے او د بني اميه ؤ له اسلام سره لرې هم تعلق نشته بلکې د اسلام ختمولو او د رسول الله (ص) له آل او اولاد څخه د خپلو پلار نيکونو د انتقام اخېستلو ته يې ملا تړلې ده
تاسو چرته دا سوچ کړے دے چې که د امام حسېن (ع) سرښيندونکے او مظلومانه شهادت نۀ ؤ او خلقو يزيد د پېغمبر(ص) جانشين او ځاے ناستے ګڼلے ؤ او د اسلام د خليفه په توګه د يزيد او د هغۀ د مزدورانو او ملګرو شهوتونه، ظلمونه، ستمونه او رنګ رنګ غلط کارونه يې ليدل او د هغو خبرونه يې اوريدل نو له اسلامه به يې څومره کرکه پېدا کيدله . ځکه چې داسې اسلام چې د پېغمبر(ص) ځاے ناستے يې د يزيد غوندې واکمن وي په حقيقت کښې د کرکې اونفرت لائق دے. په هر حال امام حسېن (ع) او د هغۀ د کورنۍ کسانو او ملګرو د کربلا په دشته کښې په خپلو سرونو ورکولو سره دنيا ته دا ثابته کړه چې د پېغمبر اکرم (ص) اهلبېت (ع) او د هغوي حقيقي پېروکار هيڅکله د يزيد غوندې حمکران نۀ شي منلې او په خپل بيعت ، ووټ او دستخط سره د اسلام په نامه د هغۀ غېر اسلامي، غېر شرعي ، غېر اخلاقي او غېر انساني کردار نۀ شي تائيدولې.
او همدا رنګ د امام حسېن (ع) او د هغوي د خپلوانو او دوستانو له شهادت نه پس د هغوي د پاکې کورنۍ پاک لمنې بيبانې، بيمار امام حضرت زېن العابدين او ماشومان هم اسيران شول او تاسو به اوريدلي وي چې د امام د کورنۍ کسان يزيديانو په ښارونو، بازارونو، جوماتونو او حتی د يزيداو ابن زياد په سا ډبوونکو دربارونو کښې د دې لپاره وګرزول چې د رسول الله (ص) اهلېبت (ع) او د هغوي پېروکار په لارو کوڅو کښې وشرموي او د نورو خلقو لپاره د عبرت سبب وګرځي خو د يزيد او يزيديانو دغه ناوړه کار هم خپله د يزيد او يزيديانو په زيان تمام شو او دغو اسيرانو په خاصه توګه د امام علي (ع) پاکلمنې لور حضرت بي بي زېنب (ع) او د وخت امام حضرت امام زېن العابدين (ع) د خلقو غوږونو ته د امام حسېن (ع) د شهادت او د کربلا د انقلاب د پېغام د رسولو لپاره خوله خلاصه کړه، فرياد يې وکړو او د بني اميو د پليتې څيرې او د دغو سړي خورو او وينه زبيښونکو له مخونو يې پرده هسکه کړه او ثابته يې کړه چې هغه يزيد چې زنا کار، شراب خور، سپي لوبوونکے او په عوامو باندې ظلم ستم کوونکے په هيڅ طريقه د خلافت لياقت او وړتيا نۀ لري او د اسلام دا ګدۍ د هغۀ ځاے نۀ دے او د تورې په زور باندې د عوامو په څټونو ناست دے د دوي خبرو او ويناؤ د امام حسېن (ع) د شهادت پيغام او مقصد پوره کړو او د خلقو په روحونو کښې يې طوفان رااوچت کړ ځکه چې د يزيد نوم تر ابده د پستۍ،ذلت، رذالت او پليتۍ سمبل وګرځېد او ټولی شيطاني ارزوګانې يې شنډې شوې او هغه يزيد چې ويل به يې (( نۀ وحي راغلې ده او نۀ قران نازل شوے دے دا هر څه بني هاشمو او محمد(ص) د اقتدار لپاره له ځانه جوړ کړي دي چې خلق وغولوي)) د تل لپاره په خپل ناپاکو موخو کې ناکامه شو.
د هغوي د هماغه شهادت د وخت راهسې تر اوسه هر کال د امام حسېن (ع) ملګري او منوونکي د محرم په لومړيو ورځو کښې د هغوي غم نمانځي او د هغوي په مصيبتونو وير، ماتم او ژړاګانې کوي چې په دې طريقه ثابته کړي چې د امام حسېن (ع) مشن او مقصد چې هماغه د پېغمبر(ص) مقصد او مشن دے، ژوندے دے. او خبره د هم هغه يزيد په تلو سره ختمه شوې نه ده بلکې مونږ په هره زمانه کښې د هر ډوله يزيد او ظالم مقابلې ته تيار يو.
امام احمد بن حنبل په فضائل صحابه کښې روايت نقلوي چې د خداے ګران رسول (ص) وفرمايل: (( چې چا د حسېن (ع) په قتل باندې ژړا وکړه يا يې له سترګو يوه اوښکه توې شوه نو خداے پاک به يې جنت په برخه کوي. (١٥)
امام جعفر صادق (ع) فرمائي چې ژړا او بې تابي په هيڅ موقعه ښه نۀ ده. يوازې د امام حسېن (ع) د شهادت په مناسبت چې ثواب يې هم ډېر دے.
کۀ څه هم د امام حسېن (ع) په مصائبو او کړاوونو ژړل ډير ښۀ کار دے خو مقصد يوازې ژړا نۀ ده بلکې دا ټولې خبرې بايد د دې لپاره وي چې مونږ د امام حسېن (ع) له دره څۀ زده کړو او د هغۀ په مقصد ځان پوه کړو او په هغه لاره ﻻړ شو که نۀ وي نو يوازې په ژړا سره به د هغوي پاک هدف ته و نۀ رسېږو
د امام حسېن (ع) اخلاق او کردار
د امام حسېن (ع) په ټول ژوندچې يو نظر واچوؤ نو وينو چې د هغوي ټول ژوند په پاک لمنۍ، بندګۍ، د پېغمبر(ص) د دين په تبليغ او د لوړو مفاهيمو په خپرولو کې تېر شوے دے.
هغه حضرت له مانځه دعا او له خداے سره له راز و نياز سره ډيره مينه لرله. کله کله به يې په شواروز کښې په سلګونو رکعتونه مونځونه کول (١٦) او حتی د ژوند په وروستۍ شپې کښې يې هم مونځ او دعا پری نۀ ښوده او له دښمنانو يې دومره مهلت وغوښتو چې له خداے پاک سره راز و نياز او مونځونه وکړي او وی فرمايل خداے خبر دے چې زۀ له مانځۀ د قران مجيد له تلاوت او دعا او استغفار سره څومره مينه لرم (١٧) او حتي چې د شهادت په وخت يې هم تر ټولو وروستے کار د خداےپاک په درګاه کښې سجده کول وو.
ابن اثير په اسدالغابه کتاب کې ليکي:
کان الحسېن فاضلاً کثير الصوم والصلوة والحج والصدقة و افعال الخير جميعاً.(١٨)
امام حسېن (ع) به ډيرې زياتې روژې نيولې، مونځ به يې کوۀ، حج ته به تلۀ، صدقه به يې ورکوله او ټول ښه کارونه به يې کول، د امام حسېن (ع) شخصيت دومره لوړ او پرتمين ؤ چې د اسلام سترو سترو شخصيتونو به يې ډېر قدر او احترام کوۀ او د هغه وخت ټولنې به ځکه د امام حسېن (ع) ډير قدر کوۀ چې امام به له خلقو سره ګډ او شريک ژوند کوۀ. له هغو به يې څنګ نه کوۀ او ځان به يې له عامو خلقو نه اوچت نۀ ګڼۀ، له ولس او معاشرې سره عږ ملے ؤ او تر ټولو لويه دا چې په خداے باندې د هغوي بې کچه ايمان هغه د خلقو او ولس غمخور ګرځولے ؤ که نه نوله هغه سره نه ماڼۍ وې، نه محلونه وو و نه سپايان او غلامان او نه مالونه دولتونه وو او هيڅ کله يې د لويو خلقو او جبارانو غوندې ژوند نه کوۀ او حتي چې کله به د خپل نيکۀ د حضرت محمد مصطفی (ص) د روضې مبارکې زيارت ته تلۀ نو له خلقو به يې نه غوښتل چې د زيارت په وخت هغه ته زيارت خالي کړي.
شعيب بن عبدالرحمان خزاعي وائي: کله چې امام حسېن (ع) شهيد شو نو د هغوي په ملا د يو زوړ زخم داغ وليدل شو چې کله يې له امام زين العابدين (ع) څخه د هغه داغ پوښتنه وکړه نو هغوي وفرمايل دا داغ د ډوډۍ او اوړو د هغو بوجونو داغ دے چې پلار به مې د شپې په شا کولې او کونډو يتيمانو او فقيرانو کره به يې وړې.
علائلي په "سموالمعنی" کتاب کې ليکې: (( د انسانانو په تاريخ کې لوے لوے کسان شته چې هر يو په يو خاص ډګر او خاص صفت کښې ډېر زيات مشهور شوي دي. مثلا څوک په ميړانه کښې مشهور دي څوک په سخاوت کښې او څوک په داسې نورو صفتونو کښې، خو د امام حسېن (ع) عظمت او لوے والے ډېر زيات دے چې هر يو اړخ يې د هغوي د تاريخي عظمت ښودنه کوي ګوندې په هغه کښې ټولې خوبۍ او ښه صفتونه جمع دي ))
چې بې شکه دا صفات د پېغمبرانو، معصومو امامانو او کاملو انسانانو ځانګړتيا ده چې بايد ټول صفتونه پکښې موجود وي
امام حسېن (ع) د هغه د ژوند او مرګ قيصه د هغوي وينا او کردار نه يوازې د تاريخ د يو لوے شخصيت نمونه ده بلکې هغه په خپل ټول وجود سره د فضيلتونو، لوي والي، سرښيندنو، فداکاريو او خداے غوښتنو صفا هنداره هم ده.
د عرفې د ورځ دعا
دوي ډېرځله پياده حج کړی ؤ(١٩) د غالب اسدي زامن وائي د عرفې د ورځ په مازيګر د عرفات په دشته کښې له امام حسېن(ع) سره وو، هغه حضرت ډېر په عاجزۍ او خشوع سره له خېمې راووت او له يو شمېر اصحابو سره د غرۀ په ګس اړخ ودريد، مخ يې د کعبې په لور واړۀ او د يو کمزوري حاجتمن او سوالګري په شان يې اسمان ته لاسونه اوچت کړل او دا دعا يې وکړه: (د دعا د ځينې برخو ترجمه)
(( حمد او ثنا د هغه خداے ده چې هيڅ يو څيز د هغۀ قضا او غوښتنه نه شي اودرولی او د هغۀ د بخښنې مخه نشي نيولې. په سخاوت او کرامت کښې د هغه لاس خلاص دے او هر يو څيز يې په خپل حکمت سره نېک او مناسب جوړ کړے دے څوک چې پټ کارونه او عملونه کوي له خداے پاک نه پټ نۀ دي او څه چې هغه ته وسپارل شي نه ضايع کيږي.
اے لويه خدايه! تا ته ولاړ يم، تا ته مې پناه راوړې ده او ستا په خدائي توب ګواهي ورکوم اعتراف او اقرار کوم چې ته زما پنځوونکی يې او هم تاته به درګرځم تر دې مخکښې چې زۀ څه جوړ شم. په ما دې نعمت وورولو او زۀ دې له خاورې پيدا کړم، بيا دې زۀ صحيح او سالم دنيا ته راوستم. په وړوکوالي کښې دې په زانګو کښې له هرې بلا وساتلم او د خوږو خوراکونو پۍ دې زما روزي کړل، د روزونکو زړۀ دې په ما مهربان کړو او زړۀ سواندې مور دې زما روزنې ته وبلله، زۀ دې له پټو شرونو او پيريانو وساتلم او له کمۍ زياتۍ دې په حفاظت کښې کړم، نو اے لويه خدايه! اے رحيمه او رحمانه! نو کله چې زۀ په خبرو شوم په ما دې خپل نعمتونه وورول او په کلونو کلونو دې زۀ لوے کړم تر دې چې خلقت مې بشپړ شو.
خدايه! زۀ ستا کوم کوم نعمت ياد کړم يا ستا د کومو لورونو او پيرزوينو شکر وکړم ځکه چې ستا نعمتونه او بخښنې تر دې زياتې دي چې شمېرونکي يې وشمېري، يا پرې حساب کوونکي خبر شي، هغه بلاګانې او مصيبتونه چې زۀ دې ترې ساتلے يم له هغې سلامتۍ، روغتيا او اسانيو زياتې دي چې ماته دې راکړي دي، خدايه! زۀ تا د خپل ايمان په حقيقت ګواه نيسم او که فرضاً ټول عمر ژوندے پاتے شم او وغواړم چې ستا نعمتونه وشمارم بيا هم د دې توان نه لرم، خدايه! ما داسې کړه چې له تا داسې وويريږم لکه تا چې وينم او ما د پرهيزګارۍ او تقوا په نعمت نېکمرغه کړه او د ګناه او نافرمانۍ په وجه مې مۀ بدبختوه.
اے لويه خدايه! ما ته په روح او بدن کښې بې نيازي، په زړۀ کښې يقين، په عمل کښې اخلاص، په سترګو کښې رڼا او په دين کښې بصيرت او سترګې عطا کړه. خدايه! که ستا نعمتونه شمېرل غواړم نو نه يې شم شمېرلې. اے پروردګاره! ستا کرم او سخا ډيره زياته ده او ټوله ثنا ستا ده. خدايه! زه په خپلو ګناهانو داده کيږم، ما وبخښې او له ګناهونو مې تېر شې ))
دا دعا ډيره اوږده ده او ډيره زړۀ راښکونکې ده خو ما د اختصار لپاره دا لږه غوندې ذکر کړه. (دا ټوله دعا شېخ عباس قمي (رح) په خپل کتاب "مفاتيح الجنان" کې نقل کړې ده)
او نقل شوي دي چې په هغه ورځ امام حسېن د دې دعا په ويلو سره زړونه داسې خداے ته راکاږل چې ټولو کسانو وژړل او دې دعا ته يې امين ووايۀ.
د امام حسېن (ع) ځينې ويناوې
* امام حسېن (ع) خپل زوے امام زېن العابدين ته په وصيت کښې فرمائي: اے زويه! له ظلمه ځان وساته، په تېره بيا په داسې کسانو له ظلمه چې له خدايه پرته بل څوک نه لري (ځکه چې خداے د داسې مظلوم بدله ډېر زر اخلي)
*يو سړي له امام حسېنه وغوښتل چې د دنيا او اخرت د ښيګړې په حقله ورته څۀ وليکي، امام حسېن (ع) ورته وليکل: بسم الله الرحمن الرحيم. څوک چې د خداے پاک رضا غواړي او د خداے پاک خوشحالي د خلقو په غصې خرڅه نه کړي، نو خداے به يې په هره چاره او د خلقو په چارو کښې بې نيازه کړي او څوک چې د خلقو رضا غواړي او د خلقو خوشحالي او رضا د خداے په غصه واخلي نو خداے يې خلقو ته پريږدي (يعنې خداے ورځنې خپل کرم او رحمت واخلي)
*امام حسېن (ع) ته يو سړے راغے او ورته يې وويل چې زۀ په ګناهونو کښې پټ يم او له خپلو ګناهونو نۀ شم تښتيدلی. ما ته نصيحت وکړه. امام حسېن (ع) ورته وفرمايل چې پنځۀ کارونه کوه نور چې دې زړه کومه ګناه غوښتله کولې يې شې:
1. د خداے له نعمتونو استفاده مه کوه، هله ګناه ته مخ اړوه.
2. که د خداے له دنيا، حکومته او سرپرستۍ وتلی شې نو ګناه کوه.
3. داسې ځاے ته لاړ شه چې خداے دې نه وينی، بيا چې دې څه زړۀ غوښتل کوه يې.
4. که د مرګ په وخت خپل روح د خداے له فرښتې ساتلې شې نو کومه ګناه چې دې خوښه وي کوه يې.
5. او که دا طاقت لرې چې کله دې د دوزخ په اور کښې اچوي نو ته ترې ځان بچ کړې (او اوتښتې) نو بيا هم ګناه کولی شې.
(نو ته دا پينځه کارونه نه شې کولې پکار ده چې ګناه ونه کړې)
*امام حسېن (ع) وفرمايل: اے انسانه! ستا هستي او پانګه (سرمايه) ستا عمر دے. ستا د ژوند هره ورځ چې تيريږي، ستا د وجود يوه ټوټه کميږي (نو پام وکړه چې ايا له عمره دې سمه استفاده کوې او که نه هغه فضول او بې ځايه تېروې؟)
* له امام حسېن (ع) څخه وپوښتل شول چې په څنګه حال کښې دې صبح کړۀ يعنې سهار په څنګه حال کښې راپاڅيدې؟ امام وفرمايل: په داسې حال کښې راپاڅيدم چې زما خداے او پروردګار ما ويني، د جهنم اور زما په وړاندې دے او مرګ راپسې دے چې راومې نيسي، په دنيا او اخرت کښې مې هر څه په حساب کتاب دي او زۀ په خپلو اعمالو پړ يم. داسې نه ده چې څه غواړم هغه وشي او ورته ورسيږم او څه چې مو نه دي خوښ او نه يې غواړم. له ځانه لرې کړې شم ځکه چې ټولې چارې د بل چا(خداے) په لاس کښې دي که وغواړي عذاب راکوي او که خوښه يې وي بخښي مې. نو کوم يو فقير تر ما ډېر فقير دے؟.
* امام حسېن (ع) فرمائي: ځينې کسان د جنت او بهشت په اميد د خداے بندګي کوي چې دا بندګي او عبادت د تاجرانو او سوداګرانو عبادت دے، ځينې خلق د جهنم له ويرې د خداے عبادت کوي چې دا د غلامانو او مريانو عبادت دے،(يعنې که د مالک له سزا ونه ويريږي خبره نه مني) او ځينې کسان د خداے عبادت د شکر او د نعمتونو د مننې او شکريه لپاره کوي چې دا د ازادو او پتمنو او ننګياليو عبادت دے او دا د عبادتونو تر ټولو لوے او ښۀ ډول دے.
*خداے تعالي د هيچا طاقت تر هغه وخته نه کموي چې فرائض او واجبات يې کم نه کړي او د چا وس تر هغه وخته نه کموي چې ذمه وارۍ او دندې يې کمې کړي (يعنې هر چاته د هغۀ د طاقت او وس مطابق ذمه واري او فرض سپاري).
* ستاسو بدله له جنته علاوه بل څۀ نه ده نو ځان په نورو مۀ خرڅوئ ځکه څوک چې په دنيا راضي شي (يعنې مقصد يې يوازې د دنيا ګټل وي) نو په يو ډېر سپک او پست شي باندې راضي شوے دے.
* د حقو له مننې او پيروۍ نه علاوه عقل په بل څه نه کامليږي.
*د تيرو نعمتونو شکر د دې سبب کيږي چې خداے پاک تا ته نور نعمتونه درکړي.
* يوازې هغه کس امانت دار بوله چې له خدايه ويريږي.
* له امام حسېنه پوښتنه وشوه فضيلت او لوړاوے په څه کښې دے؟ وې فرمايل: د ژبې مالک کېدل (يعنې په خپلې ژبې کنټرول کول) او نيکي او ښيګړه کول.
شهادت
لکه څنګه چې مخکښې هم اشاره وشوه امام حسېن (ع) له خپلو اهلبيتو او ملګرو سره د کربلا په دشته کښې د يزيد ملعون په حکم د هغۀ د پوځيانو او د شمر ملعون په لاس د هجرت په يوشپېتم کال د امامانو يا محرم د مياشتې په لسمه نېټه د دريو ورځو تږې په ډير ظلم سره شهيد شو. خداے پاک دې يې اروا ښاده لري.
ماخذونه:
(١) کيدی شي له اسما نه مراد دلته د يزيد بن سکن لور وي. ر.ک: اعيان جز11 ص168 ذخائر العقبی کتاب په 120 مخ باندې د اسماء بنت عميس نه روايت کړې دے)
(٢) ( ذخائر العقبی ١٢٠ مخ )
(٣) (٤) معاني الاخبار 57 مخ ذخائر العقبی 120 مخ مستدرک الصحيحين 4 ټوک 277. مخ مسند احمد بن حنبل 1ټوک 159 مخ).
(٥) . په اسلامي سرچينو کښې د عقيقې په حقله ډيره سپارښتنه شوې ده او د بچي د سلامتيا لپاره يې ډيره اغيزمنه بللې ده. صحيح نسايي ج2 ص189 تاريخ بغداد ج10 ص157، مستدرک الصحيحين ج4 ص237. سنن بيهقي ج9 ص299.
(٦) مقتل خوارزمي ج1 ص146 کمال الدين صدوق ص152
(٧) سنن ترمذي ج5 ص323 فيض القدير ج1 ص148.
(٨) ذخائر العقبی ص122.
(٩) ابن ماجه فضائل حسن و حسېن عليهما سلام، کنوز الحقائق ص134، مسند ابو داؤد طيالسي ج10 ص332. الاصابه ج11 ص330.
(١٠) . سنن ترمذي ج5 ص324 ابن ماجه باب فضائل اصحاب رسول الله (ص) کنز العمال ج6 ص221.
(١١) . الاصابه ج1 ص333.
(١٢) اسدالغابه ج2 ص13 ارشاد ص173.
(١٣). رجال کشي ص94 کشف الغمه ج2 ص206.
(١٤) . مقتل خوارزمي ج1 ص 184، لهوف ص20.
(15) (فضائل صحابه ٢ ټوک، احقاق الحق )
(١٦) . عقدة الفريد ج2 ص143.
(١٧) . ارشاد مفيد ص214
(١٨) . اسد الغابه ج2 ص20.
(١٩) . مناقب ابن شهر اشوب ج3 ص224. اسد الغابه ج2 ص20.
+ :ليکل شوے له طرفه د مينې مجلې اداره ورځ
87/10/01 او وخت
7:10 |